Bağımsız Denetim Kurulu

TÜRKAR Bağımsız Metodoloji, Veri ve Derecelendirme Denetim Kurulu; TÜRKAR tarafından yürütülen dijital medya ölçüm, endeksleme ve performans derecelendirme faaliyetlerinin ilan edilmiş metodolojik esaslara uygun, tutarlı, eşit ve doğrulanabilir biçimde uygulanıp uygulanmadığını bağımsız olarak incelemek, değerlendirmek ve raporlamak amacıyla oluşturulmuştur.

Kurul; TÜRKAR'ın metodoloji, veri işleme, teknik hesaplama ve performans derecelendirme süreçlerine ilişkin bağımsız denetim mekanizmasıdır.

Kurul çalışmalarında bağımsızlık, tarafsızlık, nesnellik, karşılaştırılabilirlik, doğrulanabilirlik, metodolojik şeffaflık ve metodolojik gizlilik ilkelerini esas alır.

Kurul, TÜRKAR'ın yönetim ve operasyonel yapısından bağımsız bir denetim organıdır.

Kurul ile TÜRKAR'ın yönetim ve operasyonel birimleri arasında hiyerarşik veya organik bir bağlılık bulunmaz.

Kurul üyeleri; inceleme, denetim, değerlendirme, görüş oluşturma ve raporlama faaliyetlerini mesleki bilgi, uzmanlık ve kanaatleri doğrultusunda bağımsız olarak yürütür.

TÜRKAR Genel Koordinatörü, yönetimi veya diğer birimleri; Kurulun inceleme kapsamına, denetim sonucuna, değerlendirmelerine, görüşlerine, kararlarına veya raporlarının içeriğine müdahale edemez.

Kurul üyelerinin görevlerini tarafsız ve bağımsız biçimde yerine getirmelerini etkileyebilecek çıkar çatışmalarından uzak olmaları esastır.

Kurul en az üç, en fazla beş üyeden oluşur.

Kurulun asgari üç üyeli yapısında; Kurul Başkanı — Metodoloji ve Araştırma, kurul çalışmalarını yönetir ve metodolojik uygulamaların denetimini koordine eder. Başkan Vekili — Veri ve Teknoloji, veri altyapısı, veri işleme, teknik hesaplama, veri bütünlüğü ve teknolojik süreçlerin denetiminde görev alır. Raportör Üye — Medya ve Yayıncılık, medya kategorileri ve yayın modellerine ilişkin uygulamaları değerlendirir ve Kurul raporlarının hazırlanma sürecini koordine eder.

Kurulun dört veya beş üyeye genişletilmesi hâlinde yeni üyelerin uzmanlık alanları, Kurulun denetim kapsamı ve ihtiyaçları dikkate alınarak belirlenir.

Raportör Üye rapor hazırlama sürecini koordine eder; raporun içeriğini tek başına belirleyemez. Nihai rapor Kurulun ortak değerlendirme ve karar süreci sonucunda kesinleşir.

Kurul üyelerinin en az lisans düzeyinde yükseköğrenim mezunu olmaları esastır.

Kurul yapısında metodoloji ve araştırma, veri ve teknoloji ile medya ve yayıncılık alanlarında akademik eğitim almış ve/veya ilgili alanlarda mesleki uzmanlık ve deneyime sahip kişilerin bulunması gözetilir.

Kurul Başkanı bakımından istatistik, ekonometri, iktisat, işletme, sosyoloji, araştırma yöntemleri veya ilgili sosyal bilimler; Başkan Vekili bakımından bilgisayar mühendisliği, yazılım mühendisliği, veri bilimi, yönetim bilişim sistemleri, istatistik veya ilgili alanlar; Raportör Üye bakımından iletişim, gazetecilik, yeni medya, radyo-televizyon ve sinema veya ilgili alanlar uygun eğitim ve uzmanlık alanları arasında değerlendirilebilir.

Üye seçiminde akademik eğitimin yanı sıra mesleki deneyim, teknik yetkinlik, bağımsız değerlendirme kapasitesi ve ilgili alandaki uzmanlık dikkate alınır.

Kurul üyeleri; eğitim, mesleki yetkinlik, uzmanlık, bağımsızlık ve çıkar çatışması kriterleri dikkate alınarak TÜRKAR Genel Koordinatörü tarafından bir yıl süreyle görevlendirilir.

Görev süresi sona eren üyeler yeniden görevlendirilebilir.

Kurul Başkanı, Başkan Vekili ve Raportör Üyenin görevleri görevlendirme sırasında belirlenir.

Görevlendirme veya yeniden görevlendirme yetkisi, TÜRKAR Genel Koordinatörüne Kurulun inceleme, denetim, değerlendirme, karar veya raporlama faaliyetlerine müdahale yetkisi vermez.

Kurul üyelerinin ad ve soyadları, akademik veya mesleki unvanları, Kuruldaki görevleri ve temel uzmanlık bilgileri TÜRKAR'ın resmî internet sitesinde kamuoyuna açık olarak yayımlanır.

Kurul üyeleri, göreve başlamadan önce bağımsızlık, tarafsızlık, gizlilik ve çıkar çatışmasına ilişkin yükümlülükleri kabul ettiklerini ve görevlerini bağımsız mesleki kanaatleri doğrultusunda yürüteceklerini belirten yazılı bir beyan sunar.

Üyeler, görev süreleri içerisinde bağımsızlıklarını veya tarafsızlıklarını etkileyebilecek yeni bir durumun ortaya çıkması hâlinde bunu gecikmeksizin Kurula bildirir.

Bir üyenin belirli bir inceleme konusu veya medya kuruluşuyla ilgili doğrudan çıkar çatışmasının bulunması hâlinde ilgili üye söz konusu inceleme, değerlendirme ve karar sürecine katılmaz.

Kurul üyeleri siyasi, ticari, editoryal veya kurumsal gerekçelerle herhangi bir medya kuruluşuna avantaj veya dezavantaj sağlayacak biçimde hareket edemez.

Kurul üyeliği; görev süresinin sona ermesi, istifa, görevin sürekli biçimde yerine getirilemeyecek hâle gelmesi, gizlilik yükümlülüğünün ihlali, açıklanmamış veya giderilemeyen çıkar çatışması, bağımsızlık ve tarafsızlık ilkelerine ciddi aykırılık veya Kurulun görev ve sorumluluklarının ciddi biçimde ihlali hâllerinde sona erebilir.

Geçerli ve Kurula bildirilmiş bir mazereti bulunmaksızın birbirini takip eden iki Kurul toplantısına katılmayan üyenin Kurul üyeliği, ayrıca bir karara gerek olmaksızın kendiliğinden sona erer.

Üyeliğin herhangi bir nedenle sona ermesi hâlinde boşalan üyelik için Kurulun uzmanlık dengesi gözetilerek yeni görevlendirme yapılır.

Yeni görevlendirilen üyenin bir yıllık görev süresi görevlendirildiği tarihten itibaren başlar.

Kurul üyeliğinin bu Yönergede belirtilen nedenlerden birinin ortaya çıkması nedeniyle görev süresi tamamlanmadan sona erdirilmesi, ilgili durumun gerekçesi kayıt altına alınarak TÜRKAR Genel Koordinatörü tarafından gerçekleştirilir.

Gizlilik ihlali, çıkar çatışması, bağımsızlık veya tarafsızlık ilkelerine aykırılık ya da benzeri bir nedenle üyeliğin sona erdirilmesi değerlendirilirken, ilgili üyeye karar öncesinde konuya ilişkin açıklama yapma imkânı tanınır.

Bir Kurul üyesinin görevi; denetim kapsamında açıkladığı görüş, kullandığı oy, yaptığı değerlendirme, raporda savunduğu kanaat veya gerekçeli karşı görüşü nedeniyle sona erdirilemez.

Mazeretsiz olarak birbirini takip eden iki Kurul toplantısına katılmama nedeniyle üyeliğin kendiliğinden sona ermesi hâlinde ayrıca görevden alma kararına gerek bulunmaz.

Kurul, TÜRKAR'ın dijital medya ölçüm, endeksleme ve performans derecelendirme sisteminin uygulanmasına ilişkin süreçleri denetleyebilir.

Denetim kapsamında; veri toplama, kayıt ve işleme süreçleri; veri bütünlüğü ve dönemsel veri takibi; teknik veri doğrulama ve kalite kontrol uygulamaları; medya kategorileri ve içerik formatlarının sınıflandırılması; canlı yayın ve sürekli canlı yayın uygulamaları; kategori bazlı referans sistemi; standartlaştırma ve ölçekleme süreçleri; Dönemsel Etki Endeksi (DEE) hesaplama sistemi; TÜRKAR Performans Derecelendirmesi; teknik ve metodolojik düzeltmeler ile dönem kesinleştirme uygulamaları incelenebilir.

Kurul, denetim kapsamını yerine getirebilmek için gerekli gördüğü örneklem, dönem, kategori veya hesaplama süreçlerini inceleyebilir.

TÜRKAR, Kurulun denetim görevini etkin ve yeterli biçimde yerine getirebilmesi için gerekli veri, kayıt, teknik bilgi ve metodolojik dokümanları Kurulun incelemesine sunar.

Kurul; veri toplama ve işleme süreçlerinin yanı sıra kamuya açık olmayan hesaplama formüllerini, gösterge ve parametre ağırlıklarını, referans eşiklerini, içerik katsayılarını, standartlaştırma ve ölçekleme yöntemlerini, algoritmik hesaplama parametrelerini ve derecelendirme sisteminin teknik uygulama yapısını inceleyebilir.

Kurul; söz konusu yapıların ilan edilmiş metodolojiyle uyumunu, teknik sistem içerisinde doğru biçimde uygulanıp uygulanmadığını ve aynı metodolojik kapsamdaki medya kuruluşlarına tutarlı ve eşit biçimde uygulanıp uygulanmadığını değerlendirir.

Bu yetki, Kurula formülleri, ağırlıkları, eşikleri veya diğer metodolojik parametreleri değiştirme yetkisi vermez.

Kurulun TÜRKAR'ın kamuya açık olmayan hesaplama mimarisine, formüllerine ve teknik parametrelerine erişebilmesi, bu bilgilerin kamuya açıklanması anlamına gelmez.

Kurul üyeleri; görevleri nedeniyle eriştikleri kamuya açık olmayan formül, ağırlık, katsayı, referans eşiği, algoritmik yapı, teknik kayıt, ticari nitelikteki bilgi ve diğer metodolojik veya teknik bilgilerin gizliliğini korumakla yükümlüdür.

Gizlilik yükümlülüğü Kurul üyeliğinin sona ermesinden sonra da devam eder.

Kamuya açık denetim raporlarında TÜRKAR'ın özgün hesaplama mimarisini oluşturan formül, ağırlık, katsayı, eşik veya diğer teknik parametrelerin sayısal değerlerinin açıklanması zorunlu değildir.

Kurul, TÜRKAR'ın operasyonel ölçüm, puanlama veya derecelendirme karar organı değildir.

Kurul medya kuruluşlarına puan vermez, DEE hesaplamaz, performans derecesi belirlemez veya değiştirmez ve yayımlanan sıralamalara doğrudan müdahale etmez.

Kurulun görevi, sonuçların oluşturulmasında kullanılan metodoloji, veri, hesaplama ve derecelendirme süreçlerinin ilan edilmiş esaslara uygun biçimde uygulanıp uygulanmadığını bağımsız olarak denetlemektir.

Kurul, denetim sonucunda tespit ettiği metodolojik veya teknik riskler, uygulama farklılıkları, uygunsuzluklar ve geliştirilmesi gereken alanlar hakkında görüş ve önerilerde bulunabilir.

Kurulun metodolojiyi, hesaplama formüllerini, gösterge ağırlıklarını, referans eşiklerini veya diğer teknik parametreleri doğrudan değiştirme yetkisi bulunmaz.

TÜRKAR Bağımsız Metodoloji, Veri ve Derecelendirme Denetim Kurulu ile TÜRKAR Akademik Danışma Kurulu farklı görev ve sorumluluklara sahip yapılardır.

Akademik Danışma Kurulu, TÜRKAR'ın metodolojik ve bilimsel gelişimine danışmanlık düzeyinde katkı sağlar.

Bağımsız Metodoloji, Veri ve Derecelendirme Denetim Kurulu ise ilan edilmiş metodolojinin, veri süreçlerinin, teknik hesaplama sisteminin ve performans derecelendirme süreçlerinin uygulamadaki uygunluğunu bağımsız olarak denetler.

Bu iki yapının görev ve yetkileri birbirinin yerine geçmez.

Kurul altı ayda bir olağan olarak toplanır.

Olağan toplantılarda ilgili denetim dönemindeki metodolojik uygulamalar, veri süreçleri, teknik hesaplama sistemi, performans derecelendirme süreçleri ve Kurulun gerekli gördüğü diğer konular değerlendirilir.

TÜRKAR, toplantı öncesinde Kurulun denetim faaliyetini gerçekleştirebilmesi için gerekli bilgi, belge, kayıt ve teknik dokümanları Kurula sunar.

Kurul gerekli gördüğü durumlarda ek bilgi, belge veya teknik açıklama talep edebilir.

Veri bütünlüğünü, metodolojik uygulamayı veya performans derecelendirme süreçlerinin güvenilirliğini önemli ölçüde etkileyebilecek teknik veya metodolojik bir durumun ortaya çıkması hâlinde Kurul olağanüstü toplanabilir.

Olağanüstü toplantı Kurul Başkanının, en az iki Kurul üyesinin veya TÜRKAR Genel Koordinatörünün çağrısı üzerine gerçekleştirilebilir.

TÜRKAR Genel Koordinatörü tarafından yapılan olağanüstü toplantı çağrısı, Kurulun inceleme, değerlendirme, karar ve raporlama bağımsızlığını etkilemez.

Kurul, olağanüstü toplantının inceleme kapsamını ve değerlendirmelerini bağımsız olarak belirler.

Gerekli görülmesi hâlinde olağanüstü inceleme sonucunda ayrıca bağımsız denetim raporu hazırlanabilir.

Kurul üye tam sayısının salt çoğunluğuyla toplanır.

Kararlar toplantıya katılan üyelerin oy çokluğuyla alınır.

Oyların eşitliği hâlinde Kurul Başkanının bulunduğu taraf çoğunluk sayılır.

Kurul üyeleri değerlendirmelerini bağımsız mesleki kanaatleri doğrultusunda oluşturur.

Karara veya rapordaki bir değerlendirmeye katılmayan üye, gerekçeli karşı görüşünün denetim raporuna eklenmesini talep edebilir.

Karşı görüşün bulunması, Kurul raporunun kesinleştirilmesine veya yayımlanmasına engel oluşturmaz.

Medya kuruluşları ve ilgili taraflar, Kurulun denetim alanına giren metodolojik uygulama, veri bütünlüğü veya derecelendirme süreçlerinin işleyişine ilişkin somut bilgi ve değerlendirmelerini, TÜRKAR tarafından belirlenen kurumsal iletişim kanalı üzerinden Kurula iletilmek üzere bildirebilir.

Kurula iletilen bildirimlerin denetim kapsamında incelenip incelenmeyeceğine Kurul bağımsız olarak karar verir.

Bildirimde bulunulması, Kurul tarafından inceleme başlatılacağı veya bildirimde bulunan taraf lehine belirli bir sonuç oluşturulacağı anlamına gelmez.

Tekil medya kuruluşlarının dönemsel puan, derece veya sıralama sonuçlarına ilişkin itirazları, TÜRKAR'ın ilgili sonuç inceleme ve itiraz mekanizması kapsamında yürütülür ve Kurula yapılan bildirimin yerine geçmez.

Kurul, her olağan denetim döneminin sonunda Bağımsız Denetim Raporu hazırlar.

Raporda denetimin kapsamı, incelenen süreçler, genel değerlendirmeler, tespit edilen önemli hususlar, varsa uygunsuzluklar, riskler ve geliştirme önerileri yer alabilir.

Raportör Üye rapor taslağının hazırlanmasını koordine eder.

Rapor, Kurulun değerlendirmesi ve bu Yönergede belirlenen karar usulü çerçevesinde kesinleştirilir.

Kurul üyelerinden birinin gerekçeli karşı görüş bildirmesi hâlinde söz konusu görüş rapora eklenebilir.

Olağan Bağımsız Denetim Raporu, denetim çalışmalarının tamamlanmasını takip eden en geç 30 gün içerisinde TÜRKAR'ın resmî internet sitesinde kamuoyuyla paylaşılır.

Olağanüstü denetimlerde rapor hazırlanmasına karar verilmesi hâlinde raporun yayımlanma zamanı incelemenin kapsamı ve niteliği dikkate alınarak Kurul tarafından belirlenir.

Kamuya açık rapor, Kurulun denetim sonucunu anlaşılır ve yeterli açıklıkta ortaya koyarken TÜRKAR'ın kamuya açık olmayan özgün metodolojik ve teknik bilgilerinin gizliliğini korur.

Kamuya açık raporda gerektiğinde şu açıklamaya yer verilebilir: “TÜRKAR'ın kamuya açık olmayan hesaplama formülleri, gösterge ağırlıkları, referans eşikleri, katsayıları ve algoritmik hesaplama yapısı bağımsız denetim kapsamında incelenmiş; ilan edilmiş metodolojik esaslarla uyumluluğu ile ölçüm ve derecelendirme süreçlerinde tutarlı uygulanması değerlendirilmiştir.”

Kurulun toplantı organizasyonu, yazışmaları, belge akışı, toplantı tutanakları, bildirimlerin kayıt altına alınması, raporların arşivlenmesi ve diğer idari işlemleri için TÜRKAR tarafından sekretarya desteği sağlanabilir.

Sekretarya yalnızca idari, organizasyonel ve teknik destek işlevi görür.

Sekretaryanın Kurula yapılan bir bildirimin denetim kapsamında incelenip incelenmeyeceğine karar verme veya Kurulun denetim kapsamına, değerlendirmelerine, kararlarına ve rapor içeriğine müdahale etme yetkisi bulunmaz.

Kurul üyelerine, yürüttükleri inceleme ve denetim faaliyetleri ile toplantılara ayırdıkları mesleki emek karşılığında toplantı başına belirlenen tutarda ücret ödenebilir.

Kurul faaliyetleri kapsamında oluşan makul ulaşım, konaklama ve benzeri zorunlu giderler ayrıca TÜRKAR tarafından karşılanabilir.

Kurul üyelerine yapılan ücret ve gider ödemeleri; denetimin sonucuna, verilen görüşe, kullanılan oya, olumlu veya olumsuz değerlendirmeye ya da raporun içeriğine bağlı olarak belirlenemez.

Yapılan ödemeler, TÜRKAR'a Kurulun inceleme, değerlendirme, karar veya raporlama faaliyetlerine müdahale etme hakkı vermez.

Kurul için ayrıca bağımsız bir yıllık bütçe oluşturulması zorunlu değildir.

Kurulun üye sayısı, uzmanlık dağılımı veya organizasyonel yapısı; TÜRKAR'ın faaliyet kapsamındaki, metodolojik yapısındaki, teknolojik altyapısındaki veya denetim ihtiyaçlarındaki değişiklikler doğrultusunda yeniden düzenlenebilir.

Kurul yapısında yapılacak değişiklikler, devam eden bir denetimin sonucuna müdahale etmek, Kurul üyelerinin bağımsız mesleki kanaatlerini etkilemek veya Kurulun bağımsız değerlendirme ve raporlama yetkisini sınırlamak amacıyla kullanılamaz.

Yapısal değişiklikler, daha önce kesinleşmiş ve yayımlanmış bağımsız denetim raporlarının geçerliliğini etkilemez.

Kurulun üye yapısında yapılacak değişikliklerde bu Yönergede belirlenen asgari uzmanlık ve bağımsızlık kriterleri korunur.

Kurulun ilk olağan denetim dönemi, TÜRKAR V4.0'ın ilk resmî uygulama dönemi olan Eylül 2026'dan başlayarak ilk altı aylık uygulama dönemini kapsar.

Buna göre ilk olağan denetim dönemi Eylül 2026 – Şubat 2027 olarak uygulanır.

Bu Yönerge, TÜRKAR tarafından kabul edildiği tarihte yürürlüğe girer.

Yönergenin uygulanmasında Kurulun bağımsız denetim yetkisi ile TÜRKAR'ın operasyonel ölçüm, veri işleme, derecelendirme ve metodoloji geliştirme yetkilerinin birbirinden ayrılması esastır.

Yönergede yapılacak değişiklikler, Kurulun bağımsızlığını veya daha önce kesinleşmiş denetim raporlarının bütünlüğünü ortadan kaldıracak biçimde geriye dönük uygulanamaz.

Bu Yönergenin uygulanmasında ortaya çıkabilecek idari ve teknik konular, Kurulun bağımsız inceleme, değerlendirme ve raporlama yetkisi korunarak çözümlenir.